Politiek / Methode M

Democratie

We zijn met 17 miljoen mensen in Nederland. We kunnen niet allemaal beslissen over wat er in Nederland gebeurt. Toch hebben we invloed op de regels die er in Nederland zijn. Dat heet democratie. Wat is een democratie?

In deze opdracht ga je ontdekken wat de betekenis is van democratie. Het ontstaan ervan, de verdeling van de macht en hoe het volk nu macht heeft. Tot slot is er een extra opdracht om te kijken naar andere democratieën in de wereld. Beantwoord de vragen met behulp van de aangeboden bronnen en het internet.

A. Ontstaan van de democratie

Ruim 2500 jaar geleden waren het de Grieken in Athene die het idee van een democratie bedachten. Het volk mag meebeslissen. Wanneer de politici een grote beslissing moesten nemen, haalden ze burgers erbij. Samen kwamen ze vervolgens tot een besluit. Bekijk de video over de Griekse Polis.

Opdracht 1

A) Het woord democratie komt dan ook uit het Grieks: ‘demos’ en ‘krateo’. Zoek de betekenis op van deze woorden.

B) Gold het meebeslissen voor iedere burger van Athene?

In Nederland spreken we vanaf het jaar 1848 over een echte democratie. Op dat moment staat de koning zijn macht af aan het volk. Dat ging niet helemaal vrijwillig.

Pas vanaf 1919 werd de democratie echt voor iedereen toegankelijk. Sindsdien geldt algemeen kiesrecht. Mannen én vrouwen vanaf 18 jaar mochten voortaan stemmen. Democratie was er eindelijk voor iedereen.

Opdracht 2

A) Waarom was de grondwetswijziging in 1848 zo belangrijk voor Nederland?

B) Leg uit waarom men tot 1919 vond dat vrouwen niet mochten stemmen.

B. Gescheiden machten

Vanaf 1848 heeft de koning niet meer de volledige macht. De machten zijn dan echt van elkaar gescheiden. Dit noemen we met een chic woord ook wel: “trias politica” (drie machten). We verdelen de macht in drieën:

De wetgevende macht gaat voortaan bepalen wat de uitvoerende macht doet. Die wetgevende macht wordt ingevuld door volksvertegenwoordigers. Mensen die van de politiek hun werk willen maken en die namens het volk stemmen over regels.

We komen aan volksvertegenwoordigers door verkiezingen. Iedereen kan zich aansluiten bij een politieke partij, of er een zelf oprichten (dit heet passief kiesrecht). Een politieke partij kan meedoen aan een verkiezing.

Opdracht 3

A) Hoeveel verkiezingen zijn er in Nederland? Noem ze.

B) Schrijf bij iedere verkiezing op waarvoor deze dient.

Opdracht 4

Bekijk deze video over snel recht uitspreken. Wat gaat er mis volgens het programma?

C. Directe of indirecte democratie

Omdat in Nederland niet iedere burger stemt over een wetsvoorstel, heet onze democratie een “indirecte democratie”. De burgers van Nederland stemmen op volksvertegenwoordigers en die zullen vervolgens stemmen over wetsvoorstellen.

Een directe democratie betekent dus dat burgers wél over over een wet mogen stemmen. Dit heet met een ander woord: referendum of volksraadpleging. In Nederland kan ook een referendum gehouden worden. Deze kan door de overheid, maar ook door de burgers aangevraagd worden.

Opdracht 5

A) Wat was het laatste referendum in Nederland?

B) Hoe hoog was de opkomst van de bevolking?

C) Wat denk jij? Is het goed voor Nederland om vaker een referendum te organiseren naast verkiezingen? Beargumenteer je antwoord.

Extra: Democratie in de wereld

In 2012 werd onderzocht hoe het staat met democratie in de wereld. De uitslag staat op deze Wikipedia-pagina. Er is gekeken naar de vrijheid van verkiezingen, maar ook of de burgers veel rechten hebben.

Kies uit de lijst een land waarin het niet goed gaat met de democratie. Houd een presentatie waarin je door middel van foto- en videomateriaal laat zien wat er mis gaat in dat land.
Klaar! Controleer je antwoorden en lever de opdrachten in bij je docent.
  PDF Versie